CALL FOR PAPERS: 59e Congrès de la Fédération des Cercles d’archéologie et d’histoire de Belgique / 12e Congrès des Sociétés francophones d’histoire et d’archéologie de Belgique (Brussel/Bruxelles : ARB, 20-23 AUG 2026) [DEADLINE 15 APR 2026]

(image source: ACfHAB)

Aankondiging in het Nederlands:

De website voor het 59e Congres van de Federatie van Kringen voor Archeologie en Geschiedenis van België / het 12e Congres van de Franstalige Verenigingen voor Geschiedenis en Archeologie van België (ACfHAB) is nu volledig operationeel. 

Voorstellen voor de sectie Institutionele en Rechtsgeschiedenis (incl. sigillografie) kunnen worden ingediend via het formulier op de website.

Annonce en français:

Le site web du 59e Congrès de la Fédération des Cercles d’archéologie et d’histoire de Belgique / 12e Congrès des Sociétés francophones d’histoire et d’archéologie de Belgique (ACfHAB) est désormais pleinement opérationnel. 

Les propositions pour la section Histoire des institutions et du droit (y compris la sigillographie) peuvent être soumises via le formulaire disponible sur le site web.

Zie/voir hier/ici. 

 

CHAPITRE/HOOFDSTUK: Lieven D'HULST, "Oeuvrer à la gloire nationale de la Belgique au 19e siècle. Traductions interlinguales et intralinguales des anciennes lois flamandes", in: Hilla KARAS & Hava BAT-ZEEV SHYLDKROT (eds.), Intralingual Translation. Beyond language and text (Amsterdam: Johns Benjamins, 2026), pp. 31-48 [OPEN ACCESS]

 

(image source: Benjamins)

Résumé/samenvatting:

Les politiques culturelles des nations européennes ont, au long du 19e siècle, encouragé et facilité l’accès aux sources écrites de leur histoire, moyennant des éditions savantes et populaires, ainsi que des transpositions en langue moderne. La Belgique, nation plurilingue née en 1830, possède un immense patrimoine en plusieurs langues et en plusieurs genres: des chansons populaires, des romans en vers, des légendes, ainsi que des lois et ordonnances rédigées en latin, en français et en flamand. Ces dernières forment un legs historique parallèlement nanti d’une valeur d’actualité: de nombreuses lois de l’Ancien régime comblent des lacunes juridiques du droit belge entièrement redevable au droit français. Or, ces lois sont souvent composées en flamand, une langue alors privée du statut de langue officielle réservé au français. Comment gérer ce legs à la fois historique et contemporain? Cette question fait débat au milieu du siècle; elle suscite un ensemble de réflexions d’une richesse insoupçonnée sur les enjeux de la traduction intralinguale et interlinguale: faut-il procurer des éditions des textes originaux composés en flamand historique et assortis de résumés ou commentaires en français contemporain, ou plutôt des traductions interlinguales en français historique, ou encore des traductions intralinguales en flamand contemporain? Bref, comment œuvrer à la gloire nationale sans perturber les subtils équilibres linguistiques en Belgique?

 Over de auteur/sur l'auteur, Lieven D'hulst (KULeuven): ORCID.

Lees de bijdrage in open access/consultez la contribution en libre accès: DOI 10.1075/btl.168.02dhu

PROJECT/PROJET: OrdoNum (ULB)

 

(image/afbeelding: OrdoNum - klik om te vergroten/cliquez pour élargir)

Les ordonnances des Pays-Bas au début de l’ère moderne sont au cœur d’un projet scientifique et pédagogique inscrit dans le champ des humanités numériques : OrdoNum.

Porté par Marie Kervyn (ULB, Chaire d’histoire des temps modernes), Anthony Leroy (ULB, Valorisation - Département des Bibliothèques) et Sébastien de Valeriola (ULB, Chaire d’humanités numériques), ce projet est hébergé par les centres de recherche SociAMM et Ratio DH, et est soutenu par la plateforme technologique Praesto DH: https://quadihum.ulb.be/ordonum/.

OrdoNum innove dans le traitement des ordonnances : il permet d’interroger les Recueils des OrdonnancesPays-Bas en tant que corpus et montre aux jeunes historiens que la numérisation ouvre la voie à de nouveaux questionnements historiques. Il ne s’agit donc pas simplement d’une nouvelle numérisation ou de créer une version « pdf + texte » des documents scannés, mais bien d’extraire les données relatives aux ordonnances (texte + métadonnées), de les enrichir (par exemple en exploitant des outils d’analyse morpho-syntaxique) et d’en mener une analyse globale.

Une application RShiny (accessible depuis le réseau de l’ULB) a été développée pour présenter ces aspects.

OPEN ACCESS: Handelingen/Bulletin vol. LIX (2025)

Vol. LIX van de Handelingen is beschikbaar in open access op rechtsreeks.be. De KCOWV dankt de bibliotheek van de faculteit Rechtsgeleerdheid en Criminologie van de KULeuven voor deze belangrijke online-zijde van onze werking.

Le vol. LIX du Bulletin est dorénavant disponible en libre accès sur rechtsreeks.be. La CRALO tient à remercier la bibliothèque de la faculté de Droit et Criminologie de la KULeuven de maintenir cet aspect virtuel essentiel de nos opérations.

VOORSTELLING/PRESENTATION: Nieuw lid/nouveau membre Els DE PAERMENTIER

Prof. dr. Els De Paermentier is hoofddocent middeleeuwse geschiedenis aan de Universiteit Gent. Haar onderzoek richt zich op bestuurlijke schriftpraktijken en vrouwelijke macht in de Zuidelijke Nederlanden tijdens de hoge middeleeuwen.  Ze is gespecialiseerd in de hulpwetenschappen diplomatiek, paleografie en sigillografie. Na een carrière in de communicatiesector keerde ze in 2004 terug naar haar alma mater, waar ze een assistentschap opnam. In 2010 behaalde ze haar doctoraat over de organisatie van de grafelijke kanselarij in Vlaanderen en Henegouwen tijdens de regering van Boudewijn VI/IX en Johanna van Constantinopel (1191-1244), onder begeleiding van Prof. Th. de Hemptinne. Het resultaat van haar studie werd in 2021 bij Verloren in Hilversum gepubliceerd.

Perkament en ganzenveren, schrift en zegels — hoe deze elementen samen gestalte gaven aan een grafelijke macht in volle ontplooiing, tijdens een periode waarin de maatschappij steeds complexer werd, het vertrouwen in het geschreven woord steeds meer terrein won en de schriftproductie in dienst van die macht exponentieel toenam — het heeft haar altijd gefascineerd. Juridische documenten zoals oorkonden, en bij uitbreiding de rijke typologie van administratief-bestuurlijke bronnen, vormen daarbij het ideale medium om deze evolutie te bestuderen. "Oorkonden bieden ons een uitstekend venster op de middeleeuwse maatschappij: hoe men regels en afspraken vormgaf, rechtsgeldig en uitvoerbaar maakte, maar ook hoe men zijn juridische én sociale positie wilde benadrukken en zich daarbij van anderen wilde onderscheiden." Zegels vormen voor haar het materiële zenit van een middeleeuwse rechtspersoon: "Ze ademen status en macht, en creëren de symbolische link tussen de ik-persoon in de tekst en de representatie van diens fysieke imago" (naar B. Bedos-Rezak).

De Paermentiers interesse in de middeleeuwse rechtspraktijk vertaalt zich ook in haar rol als co-begeleider van diverse doctoraatsprojecten (samen met Prof. D. Heirbaut, UGent Faculteit Recht en Criminologie) die focussen op de organisatie van vrijwillige rechtspraak in het laatmiddeleeuwse graafschap Henegouwen (F. Van der Schueren), op de totstandkoming van de oudste stadskeuren in de Zuidelijke Nederlanden (M.-Ch. Dubois) en op de agency van adellijke vrouwen in twaalfde-eeuwse huwelijksallianties, erfopvolgingen en feodale relaties in diezelfde regio (Y. Dai). Daarnaast begeleidt zij ook doctoraatsstudenten in hun onderzoek naar de geschiedenis en het beheer van het oude grafelijke archief onder Bourgondisch bewind (R. Waeytens, co-prom. Prof. J. Deploige, UGent), naar de organisatie van de prins-bisschoppelijke kanselarij in Luik (12de-14de eeuw) (N. Leroy, co-tutelle Gent-Paris PSL École des Chartes, dir. Prof. O. Guyotjeannin en Prof. O. Canteaut) en naar de agency van de vorstinnen van Vlaanderen, Henegouwen en Brabant tijdens de dertiende en veertiende eeuw (C. Paccou, co-tutelle Gent-Lille III, dir. Prof. E. Lecuppre-Desjardin).

Haar gendergerichte blik op de oorkondingsactiviteiten van middeleeuwse vorstinnen en adellijke vrouwen maakte haar tot één van de stemmen in de podcast De vorstinnen van Vlaanderen (UGent, Klara & VRT MAX): "Middeleeuwse vorstinnen waren geen passieve marionetten die vanuit hun mannelijke entourages werden aangestuurd. Ze vervulden een cruciale rol als hoeksteen van de dynastie en traden op als plaatsvervangers van hun echtgenoten, als bemiddelaars en alliantievormers achter de schermen en als bouwers van de herinnering aan de vorstelijke dynastie in het collectieve geheugen.”

PUBLICATIE/PUBLICATION: Handelingen/Bulletin vol. LIX (2025) (ISBN 9782960272451)

(klik op afbeelding om uit te vergroten - cliquer pour élargir)

Volume LIX (2025) van de Handelingen van de Koninklijke Commissie voor de Uitgave van Oude Wetten en Verordeningen van België is net verschenen. Dit volume telt 352 pagina's, en bevat bijdragen van leden Dave De ruysscher (Tilburg/VUB) en Frederik Dhondt (VUB/UGent).

Inhoudstafel:

Werkzaamhedenverslag 2024

Bijdragen

Ordonnanties over civiele procedure en orde in de stedelijke rechtbank(en) in Antwerpen (ca. 1400-1620) (Dave De ruysscher) (11-229)

Jurisdiction and Taxation in the Habsburg Netherlands: the Manuscripts of Goswin Arnould de Wynants, Emperor Charles VI's Belgian Councillor (231-352)

Het volume kan besteld worden bij de Bibliotheek van de FOD Justitie en wordt ook in open access geplaatst op rechtsreeks.be.

Le volume LIX (2025) du Bulletin de la Commission Royale pour la Publication des Anciennes Lois et Ordonnances de Belgique vient de paraître. Le volume compte 352 pages, et contient des contributions par les membres Dave De ruysscher (Tilburg/VUB) et Frederik Dhondt (VUB/UGent).

Table des matières:

Rapport d'activités 2024

Contributions

Ordonnanties over civiele procedure en orde in de stedelijke rechtbank(en) in Antwerpen (ca. 1400-1620) (Dave De ruysscher) (11-229)

Jurisdiction and Taxation in the Habsburg Netherlands: the Manuscripts of Goswin Arnould de Wynants, Emperor Charles VI's Belgian Councillor (231-332)

Le volume s'acquiert auprès de la bibliothèque du SPF Justice, et sera mis en libre accès sur rechtsreeks.be.

 

OPEN ACCESS: Brecht DESEURE (ed.), Constitution de la Belgique : projets et propositions pour la constitution belge de 1831 : édition critique = Drafts and proposals for the Belgian constitution of 1831 : critical edition = Ontwerpen en voorstellen voor de belgische grondwet van 1831 : kritische uitgave (Brussels – Brussel – Bruxelles: Koninklijke Commissie voor de uitgave der oude wetten en verorderingen van België/Federale Overheidsdienst Justitie - Commission royale pour la publication des anciennes lois et ordonnances de Belgique/SPF Justice, 2020), 469 p. ISBN 9782960272406

(klik op afbeelding om uit te vergroten - cliquez pour élargir)

Dr. Brecht Deseure (ULB/KBR, FedTWin) verzamelde 282 pagina's ontwerpen van de Belgische Grondwet, die tussen november 1830 en februari 1831 in een recordtijd werd besproken en aangenomen door het Nationaal Congres/de Volksraad. 

Teksten van Simon Merlin, Antoine Becart, Ferdinand Paridaens, Charles-Hyppolyte Vilain XIIII, Charles Moulan, Adolphe Bayet, Louis Glorieux, Joseph Mouremans, Joseph-Ferdinand Toussaint, François Grenier, Joseph Forgeur, Jean-Pierre Barbanson, Joseph-Stanislas Fleussu, Charles Liedts, Victor Delecourt, Charles Moulan, maar ook diverse anonieme bijdragen worden in dit volume gebundeld.

De editor verzorgde tevens bio-bibliografieën in het Nederlands, Frans en Engels. Achteraan kan de lezer het ontwerp van Belgische Grondwet van het Voorlopig Bewind/Tijdelijk Bewind terugvinden, de Grondwet van februari 1831 zelf, alsook een tijdlijn, een bibliografie en een namen- en onderwerpenindex.

Het internationale belang van dit werk blijkt uit de associaite met het door de European Research Council gefinancierde Advanced Grant ReConFort (Universität Passau), waarbinnen deze uitgave kadert.

Dit werk wordt ingeleid door een voorwoord van toenmalig Minister van Justitie en vice-eerste Minister Vincent Van Quickenborne (pp. 1-3).

De Koninklijke Commissie voor de Uitgave van Oude Wetten en Verordeningen van België is verheugd dat dit belangrijke werk nu ook voor iedereen digitaal toegankelijk is via rechtsreeks.be (een initiatief van de Bibliotheek van de Faculteit Rechtsgeleerdheid en Criminologie van de KULeuven).

Klik hier om het werk te raadplegen.